Η πρώτη θεατρική παράσταση στην Εσπεράντο έγινε στις 27 Σεπτεμβρίου 1896, στο Σμόλενσκ στη Ρωσία. Ήταν μια ερασιτεχνική παρουσίαση ενός θεατρικού έργου, με τίτλο «Ο Πρώτος Παρασκευαστής Μπράντυ» του μεγάλου συγγραφέα και υποστηρικτή της Εσπεράντο, Λέων Τολστόι.

Οι πρώτες θεατρικές παραστάσεις από ομάδα ηθοποιών ξεκίνησαν κατά το 1ο Παγκόσμιο Συνέδριο της Εσπεράντο, στη Γαλλία το 1905. Εκεί, πρωτοπαρουσιάστηκε το έργο του Μολιέρου «Γάμος με το Στανιό».

To πρώτο κλασικό θεατρικό έργο παίχθηκε στην Εσπεράντο το 1908, κατά τη διάρκεια του 4ου Παγκόσμιου Εσπεραντικού Συνεδρίου, στο Βασιλικό Θέατρο της Δρέσδης. Ήταν το έργο «Ιφιγένεια εν Ταύροις» του Γκαίτε, σε μετάφραση του ιδίου του Ζάμενχοφ. Στην παράσταση αυτή συμμετείχαν οι Γερμανοί επαγγελματίες ηθοποιοί Emanuel και Hedwig Reicher.

Από τότε συνηθίζεται, σε κάθε ετήσιο συνέδριο, να παίζονται ένα ή περισσότερα θεατρικά έργα, συνήθως κλασικών συγγραφέων.

Στην Αθήνα, το 1976, με την ευκαιρία του 61ου Παγκόσμιου Εσπεραντικού Συνεδρίου, ανέβηκε με επιτυχία, από τον επαγγελματικό εσπεραντικό θίασο της Βουλγαρίας «Bulgara Esperanto-Teatro», στο θέατρο Λουζιτάνια, το έργο του Μολιέρου «Σχολείο Γυναικών». Το θίασο αυτό ίδρυσαν, το 1958, οι  διακεκριμένοι ηθοποιοί του κρατικού θεάτρου της Σόφιας, εσπεραντιστές Anani Anev και Belka Βeleva.

Επίσης, στην Αθήνα το 1984, κατά τη διάρκεια του 2ου Βαλκανικού Εσπεραντικού Συνεδρίου, ο ίδιος θίασος παρουσίασε την κωμωδία του Jordan Jovkov «Ο Εκατομμυριούχος», σε σκηνοθεσία G. Lukanova.

  Ο Θίασος “Bulgara Esperanto-Teatro” σε παράσταση έργου.
 Στο κέντρο η σπουδαία Βουλγάρα ηθοποιός Belka Beleva.

Θεατρικές παραστάσεις στην Εσπεράντο δεν παρουσιάζονται μόνο σε όλα τα παγκόσμια συνέδρια. Αρκετές παραστάσεις έχουν γίνει ακόμη εκτός συνεδρίων με επιτυχία.

Μεγάλη αποδοχή είχαν οι αλησμόνητες ραδιοφωνικές θεατρικές βραδιές στην Εσπεράντο του VERDA STACIO (φωτ. κάτω) στην Τσεχοσλοβακία που παίζονταν από επαγγελματίες ηθοποιούς.

 

Μέχρι τώρα θίασοι επαγγελματικοί από χώρες όπως, Γαλλία, Πολωνία, Βουλγαρία, Τσεχία, Σλοβακία, Ουγγαρία, Ρωσία, Βραζιλία Ιταλία κ.ά, έχουν παρουσιάσει στην Εσπεράντο πολλά θεατρικά έργα μεγάλων συγγραφέων όπως οι: Σέξπιρ, Γκολντόνι, Τσέχοφ, Πιραντέλο, Κάφκα, Θερβάντες κ.α., θεατρικά έργα που φυσικά έχουν μεταφραστεί στη διεθνή γλώσσα.