Το περιοδικό, ως μέσον επικοινωνίας και πληροφόρησης των φίλων και υποστηρικτών της Εσπεράντο, κρίθηκε από την αρχή απόλυτα αναγκαίο, κυρίως λόγω της διασποράς των φίλων της Γλώσσας σε πολλές και μακρυνές μεταξύ τους χώρες.

Το πρώτο εσπεραντόγλωσσο περιοδικό στην ιστορία της Εσπεράντο είναι το «La Εsperantisto» (Ο Εσπεραντιστής), που πρωτοεκδόθηκε την 1η Σεπτεμβρίου του1889 στη Νυρεμβέργη, από τον πρόεδρο του εσπεραντικού συλλόγου της πόλης, γλωσσολόγο Christian Schmidt, με συντάκτη τον ίδιο και το δημιουργό τής Γλώσσας Λ. Λ. Ζάμενχοφ.  Ακολούθησαν, το «Mondlingvisto» (Παγκόσμιος Γλωσσολόγος), που εκδόθηκε από τον M. S. Bogdanov, στη Σόφια, αλλά είχε μικρή διάρκεια ζωής (1889-1890).

Το τρίτο κατά σειρά έκδοσης περιοδικό, αυτό με μεγάλη διάρκεια ζωής, είναι το  «Lingvo Internacia» (Διεθνής Γλώσσα), που πρωτοεκδόθηκε, το 1895 από τον Paul Νylén, στην Ουψάλα της Σουηδίας. Στη συνέχεια, την έκδοση του περιοδικού ανέλαβε ο Ούγγρος Paul de Lengyel στη Βουδαπέστη, ο οποίος μεταναστεύοντας στο Παρίσι (1904), μετέφερε και το περιοδικό, του οποίου τη σύνταξη, από το 1907 μέχρι την έναρξη του 1ου παγκοσμίου πολέμου (1914) ανέλαβε ο Γάλλος, καθηγητής γλωσσολογίας, Theophile Cart. Το «Lingvo Internacia» βοήθησε πολύ τη νεαρή τότε εσπεραντική κίνηση και συνέβαλε ουσιαστικά στην εδραίωση της διεθνούς γλώσσας, γιατί σ' αυτό δημοσιεύθηκαν πρωτότυπα και μεταφρασμένα ποιήματα, πεζά, δοκίμια και πολλά αξιόλογα έργα των πρώτων εσπεραντιστών συγγραφέων.

Στις αρχές του 20ού αιώνα (1905) εμφανίστηκε το περιοδικό «Εsperanto», που εκδόθηκε  από το νεαρό Γάλλο Paul Berthelot (1881-1910).Το 1908, ο νεαρός φλογερός Ελβετός εσπεραντιστής, Hector Hodler (1887-1920), γιος του φημισμένου ζωγράφου Ferdinand Hodler, ιδρύοντας στη γενέτειρά του, Γενεύη, τον Παγκόσμιο Εσπεραντικό Σύνδεσμο (Universala Esperanto-Asocio) (βλ.«Παγκόσμιος Εσπεραντικός Σύνδεσμος») αγόρασε το περιοδικό και το καθιέρωσε ως επίσημο δημοσιογραφικό όργανο του νεοσύστατου οργανισμού. Το περιοδικό αυτό εκδίδεται μέχρι σήμερα (2010), συνεχώς επί 105 ολόκληρα χρόνια  με τον ίδιο σκοπό και  έχει συνδρομητές τα μέλη του Παγκόσμιου Εσπεραντικού Συνδέσμου (www.uea.org) σε 120 χώρες του πλανήτη μας.

 

   

  

Την ίδια εποχή (1904) εμφανίστηκε και το πρώτο περιοδικό για νέους το «Juna Esperantisto» (Nεαρός Εσπεραντιστής), με συντάκτες τους νεαρούς  Ελβετούς Hector Hodler και Edmond Privat.

                                                             

        

                                                    Η. Hodler                        E. Privat

Το πρώτο καθαρά λογοτεχνικό περιοδικό της Κίνησης εμφανίστηκε το 1906 στο Παρίσι, με το όνομα «La Revuo» (“Η Επιθεώρηση”), από τον καθηγητή μηχανικής τού Πανεπιστημίου των Παρισίων Carlo Bourlet (1866-1913).Την έκδοση του μηνιαίου αυτού περιοδικού ανέλαβε, μετά από ενέργειες του Βοurlet, ο φημισμένος εκδοτικός Οίκος Hachette, με πρώτο διευθυντή έκδοσης τον ίδιο τον Bourlet. H κυκλοφορία του περιοδικού σταμάτησε το 1914, με την έναρξη του 1ου παγκοσμίου πολέμου. Βασικοί συνεργάτες του ήταν οι: L. L. Zamenhof, C. Bourlet, K. Bein, A. Grabowski, H. Hodler, E. Privat κ.ά. Η ζωή τού περιοδικού διήρκεσε 8 χρόνια, κυκλοφόρησαν 96 τεύχη με 6.144 σελίδες. Σ' αυτό δημοσιεύθηκε όλος πλούτος της εσπεραντικής λογοτεχνίας της πρώτης εκείνης περιόδου.

                                                                                  

 

  Πορτρέτο του C.Bourlet                                O C.Bourlet σε σκίτσο της εποχής (1912).

         

Το ρόλο του περιοδικού αυτού ανέλαβε, στο διάστημα 1922-1949), το περιοδικό «Literatura Mondo» (Λογοτεχνικός Κόσμος), που εκδιδόταν στην Ουγγαρία. Πρώτος εκδότης του ήταν ο Theodoro Schwarts (Tivadar Soros, πατέρας του γνωστού οικονομικού παράγοντα George Soros), με συντάκτες τους K. Kaloksay και Julio Baghy. Στη συνέχεια την έκδοσή του ανέλαβε το Ουγγρικό Εσπεραντικό Ινστιτούτο.

Ο George Soros μιλώντας στο συμπόσιο. (15/12/2010)

Ο Παγκόσμιος Εσπεραντικός Σύνδεσμος για να τιμήσει το δημιουργό τού περιοδικού αυτού, ένθερμο εσπεραντιστή και συγγραφέα Τivadar Soros,  αλλά και την πρόσφατη  έκδοση (2010) του βιβλίου του «Σύγχρονοι Ροβινσόνες», σε  μετάφραση (από την Ε-σπεράντο στην Αγγλική) του εσπεραντιστή, Αμερικανού καθηγητή Humphrey Tonkin, διοργάνωσε στις 15/12/2010, στα γραφεία του στη Ν. Υόρκη (πλατεία Ο.Η.Ε.), συμπόσιο με θέμα «Από τον Ζάμενχοφ στον Σόρος», κατά το οποίο έγινε και η επίσημη παρουσίαση του βιβλίου αυτού (έκδοση στην Εσπεράντο 1923). Στο συμπόσιο αυτό παρέστησαν εσπεραντιστές, υπάλληλοι του Ο.Η.Ε., αντιπρόσωποι  Μη  Κυβερνητικών  Οργανώσεων του  Ο.Η.Ε., διπλωματικοί, δημοσιογράφοι, πανεπιστημιακοί, και  φυσικά  ο  George Soros με το γιο του Ιωνάθαν. Θετική αναφορά  στο συμπόσιο αυτό έκαναν, με άρθρο τους,  οι New York Time, απ' όπου και η φωτογραγραφία του G. Soros.

                          O George Soros μιλώντας στο συμπόσιο (15.12.2010)                                                                                                      

Σήμερα, πολύ αξιόλογα λογοτεχνικά περιοδικά κυκλοφορούν σε όλο σχεδόν τον κόσμο. Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στο «La Karavelo»

(Η Καραβέλα) που εκδίδει, από το 1907μηνιαίως ,  ο Πορτογάλος καθηγητής João José Santos, με συνεργασίες εσπεραντιστών  λογοτεχνών από όλο τον κόσμο.



Επίσης, υπήρξαν και υπάρχουν πάντα εσπεραντικά περιοδικά και εφημερίδες με ειδικό περιεχόμενο που απευθύνονται σε συγκεκριμένο αναγνωστικό κοινό, με ειδικά ενδιαφέροντα πως: το «Internacia Medicina Revuo» (ιατρικό), «Internacia Jura Revuo» (νομικό), «Kemio Internaci» (χημείας), «Homo kaj Kosmo» (αστρονομίας), «Simpozio» (φιλοσοφίας), La Skolta Mondo» (προσκοπικό), «Foto Revuo» (φωτoγραφικό),  «Internacia Fervojisto» (σιδηροδρομικό), «Ιnternacia Ĵurnalisto» (δημοσιογραφικό), «Internacia Pedagogia Revuo»(παιδαγωγικό), «Ekumenismo» (θρησκευτικό), «Esperanta Ligilo» (εκδίδεται από το 1904 στο σύστημα Μπράιγ για τυφλούς Εσπεραντιστές) «Filologo» (φιλολογικό), «Naturista vivo» (οικολογικό) «Muziko» (μουσικό), «Fokuso» (για ηλεκτρονικούς υπολογιστές) «Juna Amiko» (μαθητικό, σχολικό) και άλλα πολλά.

 

 

 

 

 

 

Σύμφωνα με μελέτη του Ούγρου J. Takats, από την αρχή της Κίνησης μέχρι το 1934 είχαν κυκλοφορήσει 1.276 εσπεραντικά έντυπα σε 459 πόλεις 59 χωρών, τα οποία στη συνέχεια αυξήθηκαν για να φθάσουν στα 6.000 περίπου με τη συμπλήρωση της πρώτης εκατονταετίας της Εσπεράντο (1987).

Σήμερα, πληθώρα εσπεραντικών περιοδικών και εφημερίδων, γενικού ή ειδικού ενδιαφέροντος, κυκλοφορούν μεταξύ των εσπεραντιστών όλου του κόσμου. Υπολογίζεται ότι κυκλοφορούν περίπου 150, με κύριο το «Esperanto» του Παγκόσμιου Εσπεραντικού Συνδέσμου. Για τους νέους Εσπεραντιστές εκδίδεται το περιοδικό «TEJO-Tutmode» που αποτελεί επίσημο όργανο της Παγκόσμιας Εσπεραντικής Οργάνωσης Νέων.

Η Παγκόσμια Εσπεραντική Οργάνωση Νέων, σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Εσπεραντικό Σύνδεσμο, εκδίδει επίσης το διμηνιαίο περιοδικό ποικίλης ύλης «Kontakto» το οποίο αποστέλλεται επίσης στους νέους εσπεραντιστές, μέλη της Παγκόσμιας Εσπεραντικής Οργάνωσης Νέων.   

Από τα δεκάδες περιοδικά που εκδίδονται από εθνικούς εσπεραντικούς συλλόγους, όλου του κόσμου, ξεχωρίζουν τα: La Brita Esperantisto» (Αγγλία), «Le Monde de l' Espéranto» και «Okazas» (Γαλλία), «L' Esperanto» (Ιταλία),  «Aktuell» (Γερμανία), «La Εspero» (Σουηδία), «SES Informas» (Ελβετία), «Hungara Vivo» (Ουγγαρία), «Boletin» (Ισπανία),   “REGo» (Ρωσία),  «Αmerican Esperanto Magazin» (Η.Π.Α.), «Lumo» (Καναδάς), «Brazila Esperantisto» (Βραζιλία),  «Argentina E-vento» (Αργεντινή), «Venezuela Stelo» (Βενεζουέλα), «Andaj Ondoj» (Κολομβία), «Avanco» (Κούβα), «Irana Esperantisto» (Ιράν), «El Popola Ĉinio» (Κίνα), «La Revuo Orienta» (Ιαπωνία),   «La Laterno Azia» (N. Κορέα), «Fenestro» (Ινδία), «Mοntejo» (Νεπάλ), «Esperanto sub la Suda Kruco» Αυστραλία), «Bona Espero» (Ν. Αφρική) και άλλα.

 

Πλήθος, βεβαίως, είναι τα ηλεκτρονικά εσπεραντικά περιοδικά και άλλα πληροφοριακά δελτία που αναρτώνται στο Διαδίκτυο (www.gazetejo.org.)

Για τις εκδόσεις στον ελληνικό χώρο και κυρίως του Ελληνικού Εσπεραντικού Συνδέσμου βλ. "Λογοτεχνία-Εκδόσεις"