Η εσπεραντική κίνηση δεν έχει μόνο χαρακτήρα γλωσσικό, αλλά και ανθρωπιστικό, κοινωνικό, ειρηνιστικό και κυρίως  π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ό, με ξεχωριστή ιστορία, παράδοση και εξέλιξη.

Η Εσπεράντο, όπως κάθε γλώσσα, είχε και έχει συνεχώς ανάγκη τη λογοτεχνία, που θεωρείται η κορυφή, ο ανώτατος βαθμός  έκφρασης κάθε γλώσσας. Γι' αυτό η ιστορία τής Εσπεράντο μάς δείχνει ότι, τόσο ο δημιουργός της, Λ.Λ. Ζάμενχοφ, όσο και οι πρώτοι φίλοι της, και οι μέχρι σήμερα διάδοχοί τους, θεώρησαν τη λογοτεχνία της πρωταρχικής σημασίας για την πλατειά εφαρμογή και την πλατειά διάδοση της γλώσσας.

Από τις «πρώτες ώρες» της Εσπεράντο, το λογοτεχνικό ταλέντο προικισμένων ανθρώπων ανέτρεψε τις ικασίες των αρνητών της και τους ενδοιασμούς κάποιων επιφυλακτικών παρατηρητών απέδειξε  τις μεγάλες δυνατότητές της και δυνάμωσε την πίστη των φίλων της σ΄αυτήν.

Το λογοτεχνικό έργο των ακρογωνιαίων λίθων της εσπεραντικής λογοτεχνίας, L. L. Zamenhof, Antoni Grabowski (Πολωνός, χημικός-μηχανικός, πολύγλωσσος, 30 γλώσσες, 1857-1921),  Kálmán  Kaloscay  (Ούγγρος,  καθηγητής  Ιατρικής, 1891-1976),  Gyula Baghy ( Ούγγρος  συγγραφέας,  ποιητής, ηθοποιός, 1891-1967),  Kazimier Bein   ή Kabe   (Πολωνός Α. Grabowski Οφθαλμίατρος, 1872-1959), Edmond  Privat  (Ελβετός,  καθηγητής ιστορίας,   συγγραφέας,   πολύγλωσσος,  1889-1962) και Gaston Waringhien (Γάλλος, καθηγητής Γλωσσολογίας, λεξικογράφος, 1901-1991) αποτέλεσε το  θεμέλιο που πάνω του  χτίστηκε το εντυπωσιακό λογοτεχνικό “οικοδόμημα” της Εσπεράντο.

    K. Kaloscay                 G. Baghy                        K. Bein                 E. Privat              G. Waringhien

Πρώτος της εσπεραντικής λογοτεχνίας είναι ο ίδιος ο δημιουργός τής γλώσσας, Λ.Λ Ζάμενχοφ. 'Ενας από τους μεγαλύτερους Εσπεραντιστές λογοτέχνες, o Kálmán Kaloscay, γράφει για τον Ζάμενχοφ:

“.....Γνώριζε,ότι μόνο η ποίηση μπορεί να εμφυσήσει ζωή στην πήλινη μορφή του έργου, ότι μόνο αυτή μπορεί να δημιουργήσει από τις γκρίζες λέξεις, τους πληκτικούς κανόνες και τα ξερά σχήματα, μια αληθινή ύπαρξη, στην οποία νιώθει κανείς με θαυμασμό το σφυγμό της ζωής. Και πράγματι, μπορεί κανείς να πει ότι αυτός δεν έκανε ποίηση με την Εσπεράντο, αλλ' ότι με την ποίηση έκανε την Εσπεράντο. Μπορούμε να πούμε, ότι η Εσπεράντο ολόκληρη είναι μια ποιητική γλώσσα...”

Πράγματι, στο «Πρώτο Βιβλίο» του (1887), που δεν ήταν παρά ένα διδακτικό εγχειρίδιο, ο Ζάμενχοφ περιέλαβε και δύο πρωτότυπα, στην Εσπεράντο,  ποιήματά του,  και, σε μετάφραση, το «Πάτερ Ημών» και ένα ποίημα του H. Heine. Αργότερα μετέφρασε από πολλές γλώσσες στην Εσπεράντο γνωστά έργα, όπως: «'Αμλετ» του Σέξπιρ, «Ο Επιθεωρητής» του Γκογκόλ, «Το Κορίτσι της Θάλασσας» του Άντερσεν, «Ζορζ Νταντέν» του Μολιέρου, «Ιφιγένεια εν Ταύροις» του Γκέτε, «Οι Ληστές» του Σίλερ, «Ο Ραβίνος του Μπάχεραχ» του Χάινε, «Μάρθα» της Ορζέσκοβα, «Η Μάχη της Ζωής» του Ντίκενς, «Το Βιβλίο των Τραγουδιών» του Χάινε,  «Παραμύθια» του Άντερσεν και άλλα. Από την Παλαιά Διαθήκη μετέφρασε το Βιβλία: «Γένεσις», «Έξοδος», «Άσμα», «Ψαλμοί», «Παροιμίες Σολομώντος»,  «Λεβιτικόν», «Αριθμοί» και «Δευτερονόμιο».

Μετά τον Ζάμενχοφ, οι πρώτοι εσπεραντιστές λογοτέχνες εμφανίστηκαν εκεί που πρωτοαναπτύχθηκε η Εσπεράντο, δηλαδή στη Ρωσία και στην Πολωνία. Έτσι το 1893, μόλις επτά χρόνια μετά την εμφάνιση της Εσπεράντο, εκδόθηκε στη Νυρεμβέργη, από το μεγάλο Πολωνό εσπεραντιστή, Antoni Grabowski, η πρώτη ποιητική ανθολογία, με τίτλο, «Η Λύρα των Εσπεραντιστών», με 110 ποιήματα 24 ποιητών.

Το 1903, ο Λ.Λ. Ζάμενχοφ, αφού συγκέντρωσε το μέχρι το 1900 αξιολόγοτερο λογοτεχνικό υλικό (δικό του και άλλων), πρωτότυπο και μεταφρασμένο, εξέδωσε στο  Παρίσι, από τον εκδοτικό οίκο ΗACHETTE ένα μνημειώδες έργο, με τίτλο «Θεμελιώδης Χρηστομάθεια» (Fundamenta Krestomatio), που περιλαμβάνει 70 ποιήματα, διηγήματα, ασκήσεις, μύθους, ανέκδοτα κ.ά. Το έργο αυτό αποτέλεσε, για τον πρώτο αιώνα της Εσπεράντο, το μοντέλο της ορθής χρήσης της γλώσσας, του ύφους και της λογοτεχνικής της μορφής.  Επίσης την ίδια εποχή, σε σύνταξη του ίδιου του Λ.Λ. Ζάμενχοφ, κυκλοφόρησε και μία ακόμα πολύ αξιόλογη λογοτεχνική συλλογή, με τίτλο, «Εσπεραντικά Πεζά», με νουβέλες, μύθους, δοκίμια, περιλήψεις έργων κ.ά.

Από τότε, ακολούθησαν φυσικά πάμπολλες ανθολογίες, που εκδόθηκαν σε χώρες από όλο σχεδόν τον πλανήτη, οι πιο αξιόλογες από τις οποίες είναι οι ακόλουθες:

  • Το 1981, η 664σέλιδη έκδοση του Ουγγρικού εσπεραντικού συνδέσμου «Παγκόσμια Ήχηση», κορυφαίο έργο του Kálmán Kalocsay και της μεταφραστικής λογοτεχνίας (571 ποιήματα 185 ποιητών, μετάφραση του ιδίου).
  • Το 1984, η 888σέλιδη έκδοση του «Παγκόσμιου Εσπεραντρικού Συνδέσμου»  «Εσπεραντική Ανθολογία», έργο που περιλαμβάνει 706 ποιήματα 163 ποιητών και ποιητριών από 35 χώρες, που εκδόθηκαν από 1887 μέχρι το 1981.
  • Το 1989, η Συλλογή «Θησαυρός. Η Εσπεραντική Τέχνη της Νουβέλας, 1887-1986», σε επιμέλεια του Ελβετοβρετανού R. M. Rossetti και του Γάλλου H. Vatré. Το έργο αυτό είναι δίτομο (948 σελ.) και περιλαμβάνει συνολικά 151 έργα (93 νουβέλες και 558 αποσπάματα διηγημάτων και άλλων πεζών).
  • Το 1991, εμπλουτισμένo, σε 20ή επανέκδοση, το έργο του Λ.Λ.
    Ζάμενχοφ«Θεμελιώδης Χρηστομάθεια». Eπανεκδόθηκε σε σύνταξη  του   Βρετανού καθηγητή και κορυφαίου σύγχρονου εσπεραντιστή λογοτέχνη,  William Auld, με νέο τίτλο, «Νέα Εσπεραντική Χρηστομάθεια». Η   πολυσέλιδη αυτή έκδοση (510 σελ.) περιλαμβάνει: πρωτότυπα  διηγήματα και ποιήματα, κλασικές ασκήσεις της γλώσσας, γλωσσικές μελέτες και άρθρα, σταχυολογήματα από την παγκόσμια πεζογραφία.
  • Δύο ποιητικές ανθολογίες «Η Εσπεραντική Μούσα» και «Διεθνής Λυρισμός», με ανθολόγηση ποιημάτων, μεταφρασμένων από 73 γλώσσες  (Σημ. Περιέχονται και δύο ποιήματα από την Ελληνική, της Σαπφούς <Βιβλίο 1, 2ο ποίημα, περί ερωτικής ζηλοτυπίας, σε μετάφραση K. Calocsay>, και από τη νεοελληνική, του Λορέντζου Μαβίλη, το «Λήθη», σε μετάφραση Δέσποινας Πατρινού).

Μια ματιά στην ιστοσελίδα http:esperanto.net/literaruro προσφέρει πολλές πληροφορίες σχετικά με την πρωτότυπη στην Εσπεράντο λογοτεχνία και τα καλύτερα έργα των εσπεραντιστών συγγραφέων.

Το πρώτο καθαρά λογοτεχνικό περιοδικό της κίνησης εμφανίστηκε το 1906 στο Παρίσι, με τον τίτλο «La Revuo» (Η Επιθεώρηση), που εκδιδόταν από τον φημισμένο εκδοτικό οίκο Hachette, μέχρι την έναρξη του 1ου παγκοσμίου πολέμου (1914), με βασικούς συνεργάτες τους: Λ.Λ. Ζάμενχοφ, C. Bourlet, K. Bein, A. Grabowski, H. Hodler, E. Privat κ.ά.

Το ρόλο του περιοδικού αυτού ανέλαβε, κατά  το διάστημα 1922-1949, το περιοδικό «Literatura Mondo» (Λογοτεχνικός Κόσμος), που εκδιδόταν στην Ουγγαρία. Πρώτος εκδότης του ήταν ο Theodoro Schwarts (Tivadar Soros, πατέρας του γνωστού οικονομικού παράγοντα, George Soros), με συντάκτες τους K. Kaloksay και Julio Baghy. Στη συνέχεια την έκδοσή του ανέλαβε το «Ουγγρικό Εσπεραντικό Ινστιτούτο» (Βλ. «Περιοδικά»).

Τον Λ. Λ. Ζάμενχοφ και τους πρώτους εσπεραντιστές λογοτέχνες ακολούθησαν  πάρα πολλοί νεώτεροι, οι οποίοι παράλληλα, με τα πρωτότυπα στην Εσπεράντο έργα τους, έδειξαν την ικανότητά τους και στη λογοτεχνική μετάφραση, προσφέροντας στη διεθνή γλώσσα τον πλούτο της παγκόσμιας λογοτεχνίας και καθιστώντας την έτσι φορέα της παγκόσμιας  κουλτούρας. 

Άξιο αναφοράς είναι ότι, προικισμένοι εσπεραντιστές, κορυφαίοι λογοτέχνες στις χώρες τους, έγραψαν αξιόλογα έργα στη διεθνή γλώσσα. Ξεχωρίζουν οι:, Βασίλι Εροσένκο (μεγάλος Ρώσος ποιητής), Φατίχ Αμιρχάν (κορυφαίος Τάταρος συγγραφέας), Λι Φεϊγκάν (σύγχρονος σπουδαίος Κινέζος συγγραφέας, υποψήφιος για το Νόμπελ το 1991), Ίστβαν Νέμερε (σύγ­χρονος κορυφαίος Ούγγρος συγγραφέας), Ντουν Καρμ (εθνικός  ποιητής της Μάλτας), Χάρι Άνταμσον (Εσθονός εθνικός ποιητής), Χάρι Χάρισον (σύγχρονος Αμερικανός συγγραφέας έργων επιστημονικής φαντασίας) κ. ά.

Κάθε χρόνο εκδίδονται έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας μεταφρασμένα στην Εσπεράντο. Έτσι, με την πάροδο του χρόνου, όλοι οι γίγαντες του πνεύματος, όλου του κόσμου και όλων των εποχών μεταφράστηκαν στην Εσπεράντο.

Από τους Έλληνες κλασικούς (Όμηρος, Σοφοκλής, Αι­σχύλος, Ευριπίδης, Πλάτων, Αριστοφάνης κ.ά.) και τους κορυφαίους Λατίνους (Κικέ­ρων, Βιργίλιος, Οβίδιος κ.ά.) μέχρι τους σύγχρονους μεγάλους των γραμμάτων. Ενδεικτικά και τυχαία αναφέρο­νται οι πιο γνωστοί, όπως: Σέξπιρ, Τολστόι, Ντοστογιέφσκι, Πούσκιν, Γκογκόλ, Κορολένκο, Ταγκόρ, Λάγκερλεφ, Γκέτε, Σίλερ, Χάινε, Θερβάντες, Λόρκα, Θέλα, Ουάιλντ, Ντίκενς, Ουγκώ, Βερν, Μποντλέρ, Σιένκιεβιτς, Πόε, Φό­κνερ, Αλμέιντα, Λόντον, Έρασμος, Σπινόζα, Καγιάμ, Αμάντο, Μπόρχες, Μπότεφ, Μπαλζάκ κ. ά.

Φυσικά έχουν μεταφρασθεί οι μυθοποιοί όλων των εποχών (Αίσωπος, Λαφοντέν,  Άντερσεν, Γκριμ, Φενελόν κ.ά.) μέχρι και τα σύγχρονα, διάσημα σ' όλο τον κόσμο κόμικς (Τεν-Τεν, Αστερίξ κ. ά.).   Ενδεικτικά αναφέρεται ότι, από την πάμπλουτη γαλλική λογοτεχνία, στον πρώτο αιώνα της Εσπεράντο (1887-1987) είχαν μεταφραστεί έργα 309 Γάλλων συγγραφέων, 47 γαλλόφωνων Βέλγων και 17 γαλλόφωνων Ελβετών.

Έχουν μεταφρασθεί, επίσης, τα σημαντικό­τερα έργα του παγκοσμίου θεατρικού ρεπερτορίου. Επειδή είναι αδύνατο να αναφερθούν όλα τα έργα κάθε συγγραφέα, ενδεικτικά και μόνον αναφέρονται του Σέξπιρ τα: «Άμλετ», «Η Καταιγίδα», «Ιούλιος Καίσαρ», «Μάκβεθ, «Ο Έμπορος της Βενετίας», «Όνειρο Θερινής Νυκτός», «Βασιλιάς Ληρ», «Ρωμαίος και Ιουλιέτα», «Αντώνιος και Κλεοπάτρα», «Οι Εύθυμες Κυράτσες του Ουίνδσορ», «Τρωίλος και Χρυσηίδα», «Οθέλλος», «Όπως σας Αρέσει», «Ριχάρδος Γ», «Η Κωμωδία των Παρεξηγήσεων», «Σονέτα», «Το Ημέρωμα της Στρίγγλας»).

Ενδεικτικά αναφέρονται παρακάτω μόνο μερικά από τα περισσότερο γνωστά στους Έλληνες φίλους της λογοτεχνίας έργα, σπουδαίων συγγραφέων, μεταφρασμένα στην Εσπεράντο. Αναφέρεται ένα μόνο έργο για κάθε συγγραφέα, παρ' ότι έχουν μεταφρασθεί περισσότερα για πολλούς από αυτούς:

Ανούιγ Ζαν, "Αντιγόνη",
Βερν Ιούλιος, "Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες",
Βοκάκιος Τζιοβάνι, "Δεκαήμερο",
Γκέτε Γιόχαν Βολφγκανγκ, "Φάουστ",
Γκόγκολ Νικολάι, "Πεθαμένες ψυχές",
Γουάιλντ Όσκαρ, "Η σοβαρότητα της πίστης",
Γκρας Γκίντερ, "Το τενεκεδένιο ταμπούρλο",
Γκριμ αδελφοί, "Διαλεκτά παραμύθια",
Δάντε Αλιγκιέρι, "Η θεία κωμωδία",
Δουμάς Αλέξανδρος (πατέρας), "Ο κόμης Μοντεχρίστο",
Έσσε (Χέσσε) Χέρμαν, "Ντέμιαν",
Θερβάντες Σααβέντρα Μιγκέλ, "Δον Κιχότης",
Ιχάρα Σαικάκου, "Πέντε γυναίκες του έρωτα",
Καγιάμ (Χαγιάμ) Ομάρ, "Ραμπαγιάτ",
Καμί Αλμπέρ, "Ο ξένος",
Καουαμπάτα Γιασουνάρι, "Η χώρα του χιονιού",
Κάρολ Λιούις, "Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων",
Κάφκα Φραντς, "Η μεταμόρφωση",
Κενό Ρειμόντ, "Ασκήσεις ύφους",
Κοέλιο Πάολο, "Ο αλχημιστής",
Κολόντι Κάρλο, "Οι περιπέτειες του Πινόκιο",
Λάγκερλεφ Σέλμα, "Το θαυμαστό ταξίδι του Νιλς Χόλγκερσον",
Λάξνες Χάλντορ, "Ανεξάρτητοι άνθρωποι",
Λόρκα Φεντερίκο Γκαρθία, "Ματωμένος γάμος",
Μαν Τόμας, "Θάνατος στη Βενετία",
Μαντσόνι Αλεσάντρο, "Οι αρραβωνιασμένοι",
Μάρκες Γκαμπριέλ Γκαρσία, "Εκατό χρόνια μοναξιάς",
Μίτσκεβιτς Άνταμ, "Ο κύριος Θαδέος",
Μποντλέρ Σαρλ, "Τα άνθη του κακού",
Μπουλγκάκοφ Μιχαήλ, "Ο μετρ και η Μαργαρίτα",
Μπαρόχα Πίο, "Το δέντρο της γνώσης",
Μπουτζάτι Ντίνο, "Η έρημος των Τατάρων",
Μπόχρες Χόρχε Λουίς, "Το κρυφό θαύμα",
Μπρέχτ Μπέρτολντ, "Το ρομάντσο της πεντάρας",
Νοτόμπ Αμελί, "Υγιεινή του δολοφόνου",
Ντεφόε Ντάνιελ, "Ροβινσων Κρούσος",
Ντοστογιέφσκι Φιοντόρ, "Έγκλημα και τιμωρία",
Όργουελ Τζορτζ, "1984",
Οτσενάσεκ Γιαν, "Ρωμαίος, Ιουλιέτα και τα σκοτάδια",
Πόε Έντγαρ Άλλαν, "Το κοράκι",
Πόλο Μάρκο, "Το βιβλίο των θαυμαστών πραγμάτων",
Πούσκιν Αλεξάντρ, "Ευγένιος Ονιέγκιν",
Ρεμάρκ Έριχ Μαρία, "Ουδέν νεώτερο από το δυτικό μέτωπο",
Σαρτρ Ζαν-Πολ, "Η ναυτία",
Σελίν Λουί-Φερντινάν, "Ταξίδι στο τέλος της νύκτας"
Σεντ Εξιπερί Αντουάν ντε, "Ο μικρός πρίγκηπας",
Σιένκεβιτς Χένρικ, "Κβο βάντις",
Σίλλερ Φρίντριχ, "Ντον Κάρλος",
Σιμενόν Ζορζ, "Ο κίτρινος σκύλος",
Σνίτσλερ Άρθουρ, "Ονειρεμένη ιστορία",
Στίβενσον Ρόμπερτ Λούις, "Δόκτωρ Τζέκιλ και κύριος Χάιντ",
Ταγκόρ Ραμπιτρανάθ, "Νηστική πέτρα",
Τόλκιν Τζον Ρόλαντ Ρόουελ, "Ο άρχοντας των δακτυλιδιών",
Τολστόι Λέων, "Η ανάσταση",
Τουέιν Μαρκ, "Οι περιπέτειες του Τομ Σόγιερ",

Τουργκένιεφ Ιβάν, "Πατέρες και παιδιά",
Τσέχοφ Άντον, "Ο βυσσινόκηπος",
Φουρνιέ Αλέν, "Ο μεγάλος Μολν"
Φρανκ Άννα, "Ημερολόγιο"
Χάινε Χένριχ, "Τραγούδια και ρομάντσα",                                 
Χάσεκ Γιαροσλάβ, "Ο καλός στρατιώτης Σβέικ",                       
Χέμινγουει Έρνεστ, "Ο γέρος και η θάλασσα",              
Χιμένεθ Χουάν Ραμόν, "Ο Πλατέρο κι εγώ"     

                                                                Το «Πατερ Ημών»,  στην Εσπεράντο,
                                                           στο Τείχος των Δακρύων
(Ιερουσαλήμ).

 

Τέλος, πρέπει να επισημανθούν οι άψογες μεταφράσεις των ιερών κειμένων, της Παλαιάς (1926) και Καινής (1912) Διαθήκης, του Κορανίου (1969) και άλλων ιερών κειμένων, βραχμανικών, βουδιστικών κ.ά., καθώς και οι μεταφράσεις εκατοντάδων επιστημονικών συγγραμμάτων και πανεπιστημιακών διατριβών, βιογραφίες μεγάλων μορφών της θρησκείας (Χριστός, Μωάμεθ, Βούδας), της διανόησης (Μ. Γκάντι, Κ. Μαρξ κ.ά), της πολιτικής (Λένιν κ.ά.), της τέχνης (Θεοτοκόπουλος), της μουσικής (Σοπέν κ.ά.), του αθλητισμού (Πελέ κ.ά.) κ.τ.λ.

Επίσης, μεταφρασμένα στην Εσπεράντο θα βρούμε και τα πιο σημαντικά κοινωνικά-πολιτικά κείμενα που δαμόρφωσαν το ιστορικό γίγνεσθαι, όπως το «Κεφάλαιο» και άλλα του Μαρξ, «Ο Ηγεμών»  του Μακιαβέλι, ή επιστομονικά θεμελιώδη έργα, όπως το «Περί της προέλευσης των ειδών» του Δαρβίνου, ή το το «Η Γέννηση της Ψυχανάλυσης» του Φρόιντ κ. ά.

Αξίζει στο σημείο αυτό να αναφερθούν οι πολυτελείς εκδόσεις της «Kalevala» (1985, 392 σελ., εθνικό φινλανδικό έπος) και του «Hun Min Gong Um» (1989, 144 σελ., ο πιο αξιόλογος πολιτιστικός θησαυρός της  Κορέας) .

Η προσφορά της Εσπεράντο στην παγκόσμια λογοτεχνία και η συμμετοχή της σ' αυτή είναι δυναμική και αποδεικνύει τη μοναδικότητά της στο να προσφέρει στον κάθε άνθρωπο το μέσον για άμεση επαφή και απόλαυση της πολιτιστικής κληρονομιάς και της πνευματικής καλλιέργειας κάθε λαού της γης.

Ο ανθός όλων των εθνικών λογοτεχνιών έχει παρουσιαστεί στη διεθνή γλώσα: από τη λογοτεχνία των Ινδιάνων του Καναδά («Legendoj de Vankuver»), μέχρι την κιργιζιακή («Kozu Kurpec kah Bjan Slu») και από την ισλανδική («Islandaj Pravocoj») μέχρι την ινδονησιακή λογοτεχνία («Javaj Legendoj kaj Fabloj»).

Ο μοναδικός αυτός ρόλος, που μόνο η Εσπεράντο μπορεί να παίξει, είναι εμφανής. Σύμφωνα με το «Index Translationum» της UNESCO, τα μεταφρασμένα έργα που εμφανίστηκαν σ' όλο τον κόσμο, μεταξύ 1957 και 1966, προερχόταν μόνο από 4   γλώσσες (Αγγλική, Γαλλική, Ρωσική, Γερμανική). Την ίδια περίοδο, εκδόθηκαν μεταφρασμένα στην Εσπεράντο 344 έργα από 28 γλώσσες.

Όπως είναι φυσικό, η εσπεραντική λογοτεχνική παραγωγή λειτουργεί σαν ένας  τομέας, ίσως ο πιο αξιόλογος, της όλης εσπεραντικής κίνησης.

Σημειωτέον ότι ο Σύνδεσμος Εσπεραντόγλωσσων Συγγραφέων (Esperantlingva Verkista Asocio), έγινε δεκτος το 1993, ως μέλος τού Διεθνούς Συνδέσμου Συγγραφέων (PEN), ο οποίος αναγνώρισε ότι: «H γλώσσα Εσπεράντο είναι μια λογοτεχνική γλώσσα». Ο σύλλογος αυτός το 2008 μετονομάστηκε σε Λογοτεχνική Ακαδημία της Εσπεράντο (Akademio Literatura de Esperanto) (www.everk.it)

Αξιόλογα εσπεραντικά περοδικά του χώρου αυτού είναι το «Heroldo» (Αγγελιοφόρος) και το «Literatura Foiro» (Λογοτεχνικό Πανηγήρι).

Από τον Παγκόσμιο Εσπεραντικό Σύνδεσμο έχουν καθιερωθεί, από το 1950, ετήσια  βραβεία για το καλύτερο, πρωτότυπα γραμμένο στην Εσπεράντο: ποίημα, διήγημα, δοκίμιο, θεατρικό έργο, βιβλίο για παιδιά και  φιλμ. Τα βραβεία αυτά απονέμονται κατά τα ετήσια παγκόσμια εσπεραντικά συνέδρια του Παγκόσμιου Εσπεραντικού Συνδέσμου.

Κατά τα τελευταία 60 χρόνια έχουν προταθεί για βράβευση περίπου 300 εσπεραντιστές λογοτέχνες από 50 χώρες με 5.000 περίπου έργα. Την πρώτη θέση κατέχει η Βρετανίδα Marjorie Boulton με 25 βραβεία.

Ο μεγάλος αυτός θησαυρός της εσπεραντικής λογοτεχνίας υπάρχει σήμερα και προβάλλει ως αδιάψευστο στοιχείο του πλούτου και της εκφραστικότητας της γλώσσας στις μεγάλες οργανωμένες εσπεραντικές βιβλιοθήκες και στις αναρίθμητες ιδιωτικές. (Βλ. «Βιβλιοθήκες και Μουσεία»).

Στο κτίριο του Παγκόσμιου Εσπεραντικού Συνδέσμου στεγάζεται και η «Βιβλιοθήκη Hectror Hodler» (www.uea.org/kiu/-biblioteko.html). Διαθέτει μια πλουσιότατη συλλογή από 20.000  βιβλία, πληθώρα των περιοδικών, αρχείου φωτογραφιών και άλλων συλλεκτικών εντικειμένων.

H «Βιβλιοθήκη Hector Hodler»  διαθέτει και διαδικτυακό μουσείο στη διεύθυνση www.uea.org/dokumentoj/bhh/reta_muzeo.html

 

Φυσικά, στις βιβλιοθήκες αυτές, και στις αναρίθμητες άλλες μεγάλες ή μκρές, συλλόγων ή εσπεραντιστών, θα βρούμε και τα εκατοντάδες λεξικά, από και προς την Εσπεράντο με τις εθνικές γλώσσες, σχεδόν όλου του κόσμου.

Για τους εσπεραντομαθείς, κορυφαία λεξικά είναι τα Εσπεραντο-εσπεραντικά:

 «Plena Ilustrita Vortaro deEsperanto»
(Πλήρες Περιγραφικό Λεξικό της Εσπεράντο), 1.265 σελίδων,  που εκδόθηκε στο Παρίσι το 2005 (πρώτη έκδοση 1970), έργο μοναδικό του Γάλλου Gaston Varinghien, ενός από τους κορυφαίους εσπεραντιστές λογοτέχνες.(Bλ.www.vortaro.net)

  (Στη φωτ. ο G. Waringhien μπροστά στα χειρόγραφα του λεξικού του, πριν από την πρώτη έκδοση).

 

 

 

 

Εsperanta Bildvortaro»   (Εικονογραφημένο Εσπεραντικό Λεξικό, 1988), 880 σελίδων, που εκδόθηκε  στον Καναδά, από τον Καναδό εσπεραντιστή Rüdiger Eichholz, Διευθυντή του Κέντρου Ορολογίας του Διεθνούς Επιστημονικού Εσπεραντικού Συνδέσμου. Πρόκειται για έργο ζωής του συγγραφέα, καθώς αφιέρωσε, γι αυτό, 30 χρόνια ζωής. Το λεξικό αυτό χωρίζεται σε 368 επιμέρους θέματα και περιλαμβάνει ονοματολογία 25.000 αντικειμένων με ισάριθμες εικόνες, που  αφορούν όλους τους τομείς, από την αστρονομία και την πυρηνική φυσική, μέχρι τα μανιτάρια, τα τροπικά φυτά και όλα τα θαλάσσια είδη

 

ΜΕΡΙΚΕΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ