Η δημιουργία του Ελληνικού Εσπεραντικού Συνδέσμουτου οποίου εμπνευστής και συνιδρυτής μαζί με άλλους Αθηναίους εσπεραντιστές ήταν ο Ανακρέων Σταματιάδης, υπήρξε η αφετηρία της όλης προσπάθειας του μεγάλου αυτού εσπεραντιστή για την ανάπτυξη της εσπεραντικής κίνησης στην Ελλάδα.

Ο σύλλογος αυτός, είναι από τους παλαιότερους στον κόσμο, ιδρύθηκε στην Αθήνα, στις 5/10/1926, με το όνομα Ελληνικός Εσπεραντικός Σύνδεσμος (Helena Esperanto-Asocio), ενώ τον ίδιο χρόνο, μετά από ενέργειες του Αν. Σταματιάδη, εκδόθηκε από το υπουργείο Παιδείας εγκύκλιος για την προαιρετική διδασκαλία της Εσπεράντο στα σχολεία στοιχειώδους και μέσης εκπαίδευσης. 

 

Το 1928, με προτροπή του προεδρείου του Συνδέσμου και ομάδας φοιτητών ιδρύθηκε ο Αθηναϊκός Σπουδαστικός Εσπεραντικός Όμιλος και τον επόμενο χρόνο ο Ελληνικός Γυναικείος Εσπεραντικός Όμιλος.

1929 άρχισε να εκδίδεται από τον Ελληνικό  Εσπεραικό  Σύνδεσμο, με   συντάκτη τον  Αν. Σταματιάδη, το  διμηνιαίο περιοδικό «Η Διεθνής Γλώσσα», το οποίο από  τα  τέλη  του 1936 άλλαξε  όνομα  σε  «Ο Έλλην Εσπεραντιστής», με  άρθρα στην  Ελληνική και στην Εσπεράντο.
             

Το 1930 βρήκε την εσπεραντική κίνηση σε μεγάλη ανάπτυξη, με πολλούς συλλόγους σε όλη την Ελλάδα και με επτά εσπεραντικές λέσχες στην Αθήνα, για τη δημιουργία των οποίων κύριος εμπνευστής και πρωτεργάτης υπήρξε πάντα ο Αν. Σταματιάδης.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1930 είχαν δημιουργηθεί 47 Σύνδεσμοι σε ισάριθμες πόλεις και πραγματοποιήθηκαν τρία πανελλήνια εσπεραντικά συνέδρια.

1931. Αναμνηστική φωτογραφία. Στο μέσον ο Αν. Σταματιάδης, 
με το βέλος υποδεικνύεται ο ηθοποιός Μίμης Φωτόπουλος.

Η έναρξη του παγκόσμιου πολέμου ανέκοψε φυσικά και την εσπεραντική δραστηριότητα, όπως και κάθε άλλη, και βύθισε την Ελλάδα, όπως και όλο τον κόσμο, στο σκοτάδι. Μετά το τέλος του πολέμου και παρά τις δύσκολες συνθήκες ζωής που επικράτησαν στην κατεστραμένη χώρα μας, έγιναν κάποιες προσπάθειες για την ανασύνταξη της εσπεραντικής κίνησης, που όμως δε στάθηκε δυνατόν να φθάσει στα επίπεδα στων προηγούμενων δεκαετιών.

Ο Αν. Σταματιάδης, ο οποίος ήταν και τότε η ψυχή και η κινητήρια δύναμη της ελληνικής εσπεραντικής κίνησης, δεν ασχολήθηκε πλέον με τη διοίκηση του Ελληνικού Εσπεραντικού Συνδέσμου, αλλά αφοσιώθηκε, μέχρι το τέλος της ζωής του (1964) στη λειτουργία της Εσπεραντικής Ακαδημίας της Ελλάδος, διδάσκοντας την Εσπεράντο, βοηθώντας και κατευθύνοντας την εργασία των υπολοίπων δασκάλων της γλώσσας και αναπτύσσοντας πλούσια συγγραφική δραστηριότητα.

Κύρια έργα του είναι:

  • «Λεξικόν Ελληνο-Εσπεραντικόν μετά ριζολογίου Εσπεραντο-Ελληνικού», σελ.  450
  • «Nova Gramatika Libro», σελ. 180,
  • «Γραμματική – Ασκήσεις – Ιστορία μετά Ριζολογίου Ελληνο-Εσπεραντικού και Εσπεραντο- Ελληνικού,
  • «Gramatiko, Ekzercaro, Historio kun Vortaretoj Esperanta-Helena kaj Helena-Esperanta»
  • «Εkzercaro κατά το Fundamento de Esperanto»,
  • «Ο Μικρός Διερμηνεύς της Διεθνούς γλώσσης Εσπεράντο»,
  • «Εσπεράντο και Eσπεραντισμός»,
  • «Φύσις και μέλλον μιας γλώσσης διεθνούς»,
  • «Στοιχεία της Διεθνούς γλώσσης Εσπεράντο μετά Λεξιλογίου Εσπεραντο-Ελληνικού»,
  • «Σκέψεις, ήτοι: Οποία τις πρέπει να ήναι η Διεθνής Βοηθητική Γλώσσα και ποίος ο σκοπός της»
  • «Camaran» (στη Γαλλική) < Ήθη και έθιμα των Αράβων της Υεμένης. Φρασεολογία εις 10 διαλέκτους της Άπω Ασίας μετά Γαλλο-Αραβικού Λεξικού->,
  • «Οι Δελφινόσημοι, Γενεαλογικο-Ιστορικόν έργον μεθ' 184 εικόνων από τους έτους 1620 μέχρι σήμερον»,
  • «Γραμματική και Ασκήσεις της Διεθνούς  γλώσσης Εσπεράντο». 

Μετά το θάνατό του (1964), ο Ανακρέων Σταματιάδης άφησε ημιτελές ένα μνημειώδες έργο, 30γλωσσο λεξικό, του οποίου τη συγγραφή βεβαίως κανείς δε συνέχισε.

Τα έργα του Αν. Σταματιάδη, και κυρίως τα διδακτικά, χρησίμευσαν επί ολόκληρες δεκαετίες για τη διδασκαλία της Εσπεράντο στην Ελλάδα. Ακόμα, διδακτικά βιβλία της Εσπεράντο για Έλληνες σπουδαστές εξέδωσαν, μετά τον Σταματιάδη, οι Σωκράτης Σακελλαρόπουλος, Ιωάννης Κοτίτσας (στη Θεσσαλονίκη) και, τελευταία, ο Σπύρος Σαραφιάν (βλ. Στη συνέχεια).

Επιστέγασμα της άοκνης δραστηριότητας του Ανακρέοντα Σταματιάδη υπήρξε η κατά καιρούς έκδοση εγκυκλίων του Υπουργείου Παιδείας, που συνιστούσαν την προαιρετική διδασκαλία της Εσπεράντο στα δημοτικά, στα γυμνάσια και στις διδασκαλικές Ακαδημίες. Τις  εγκυκλίους αυτές υπέγραψαν επιφανείς πολιτικοί και εκπαιδευτικοί όπως οι Κων/νος Τσάτσος, Γεώργιος Παπανδρέου, Χρ. Σολομωνίδης κ.ά.

Η εκπληκτική δραστηριότητα και η ικανότητα του Ανακρέοντα Σταματιάδη δεν περιορίστηκε στον Ελλαδικό χώρο. Πολύ νωρίς πέρασε τα ελληνικά σύνορα και σύντομα ο μεγάλος αυτός 'Ελληνας εσπεραντιστής αναδείχθηκε σε μία από τις πιο αξιόλογες φυσιογνωμίες του παγκόσμιου εσπεραντισμού.

Το 1908 έγινε μέλος του νεοσύστατου τότε Παγκόσμιου Εσπεραντικού Συνδέσμου και από το 1933 Επίτιμο Μέλος του. Από το 1924 μέχρι το θάνατό του (1964) διετέλεσε, για 4 συνεχείς 9ετείς θητείες ομόφωνα εκλεγμένο μέλος της  Ακαδημίας της Εσπεράντο, επίσημου γλωσσικού οργάνου του Παγκόσμιου Εσπεραντικού Συνδέσμου.

Την εσπεραντική δραστηριότητα του γιατρού Ανακρέοντα Σταματιάδη, συνέχισε, μετά το θάνατό του, η κόρη του Ρωξάνη Μανούσου (στη φωτογραφία, κόβοντας πίτα του συλλόγου, 1978). Εκ γεννετής εσπεραντίστρια ανάλωσε όλη της τη ζωή στην υπόθεση της Εσπεράντο. Ευγενική, καλλιεργημένη, με πλούσια κοινωνική δράση συνέχισε μέχρι το τέλος της ζωής της να προσφέρει αόκνως τις υπηρεσίες της. Διετέλεσε επί πολλά χρόνια πρόεδρος του Ελληνικού Εσπεραντικού Συνδέσμου, ενώ όλα αυτά τα χρόνια, δίδαξε την Εσπεράντο, διοργάνωσε κοινωνικές εκδηλώσεις για την προβολή της κίνησης  και έλαβε μέρος σε πολλά  Παγκόσμια Συνέδρια της Εσπεράντο.  Η όλη της συγκρότηση και ο σεβασμός που ενέπνεε στους εσπεραντιστές, 'Ελληνες και ξένους, την έκαναν να αποτελεί τον ιδανικό πρέσβη της χώρας μας στον παγκόσμιο εσπεραντικό χώρο. Ευτύχησε να έχει δίπλα της, ως συνεργάτες, όλα αυτά τα χρόνια, ανθρώπους ψυχικά και πνευματικά καλλιεργημένους και βαθιά ανθρωπιστές, όπως οι Ιωάννης Καλούμενος, Γεώργιος Μίγγας, Σωκράτης Κουσουράκης, Σωκράτης Σακελλαρόπουλος, Σταύρος Πατσούρης,  Βασιλική Πατσού,  Χαράλαμπος  Καραβάς, Γεωργία Τοκατλή, Δόξα Στουραϊτη, Ουρανία Γεωργιάδου κ.ά.

 




Φωτογραφία, με ιδιόχειρους χαιρετισμούς στην Εσπεράντο, προς τον Έλληνα
εσπεραντιστή Ιωάννη Καλούμενο, του δημάρχου της Βιένης και μετέπειτα
Προέδρου της Αυστριακής Δημοκρατίας, εσπεραντιστή Franz Jonas. 

 


Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει για έναν εσπεραντιστή πασίγνωστο στο ελληνικό κοινό, του οποίου την ιδιότητα αυτή ελάχιστοι γνωρίζουν. Πρόκειται για έναν από τους κορυφαίους Έλληνες ηθοποιούς, τον αξέχαστο Μίμη Φωτόπουλο. Ο πολυτάλαντος αυτός άνθρωπος υπήρξε αξιόλογος εσπεραντιστής, έγραψε μερικά έργα και δύο πρωτότυπες ποιητικές συλλογές στην Εσπεράντο. Πιστός μέχρι το τέλος της ζωής στον εσπεραντισμό, παρακαλούθησε το 2ο Βαλκανικό Εσπεραντικό Συνέδριο, που έγινε το 1984 (απεβίωσε το 1986), υπό την αιγίδα του δημάρχου αθηναίων Δημ. Μπέη, στις εγκαταστάσεις του Ολυμπιακού Σταδίου της Αθήνας.

Σήμερα, ο Ελληνικός Εσπεραντικός Σύνδεσμος λειτουργεί σύμφωνα με το εγκεκριμένο, από το Πρωτοδικείο Αθηνών, καταστατικό του,είναι αυστηρά ουδέτερος σε ό,τι αφορά τις πολιτικές, θρησκευτικές και όποιες άλλες πεποιθήσεις και προσφέρεται χωρίς κανένα περιορισμό σε οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για την υπόθεση της Εσπεράντο. Κύριος σκοπός του είναι η ενημέρωση του ελληνικού κοι­νού και η διάδοση στην Ελλάδα της διεθνούς γλώσσας, καθώς και η, μέσω της Εσπεράντο, προβολή των ελληνικών πολιτιστικών αξιών στο εξωτερικό. Ταυτοχρόνως, ο Σύνδεσμος, ως επίσημος εκπρόσωπος της Ελλά­δας,  μέλος του Παγκόσμιου Εσπεραντικού Συνδέσμου, συμμετέχει ενεργά στην παγκόσμια εσπεραντική κίνηση.

Ο Ελληνικός Εσπεραντικός Σύνδεσμος, από την ίδρυσή του και μέχρι σήμερα, λειτουργεί πάντα μέσα στα πλαίσια της εθελοντικής προ­σφοράς των μελών του, στηριζόμενος οικονομικά αποκλειστικά και μόνο στις συμβολικές συνδρομές τους.

Στα πλαίσια των σκοπών του, εκδίδει ενημερωτικά έντυπα, διορ­γανώνει τμήματα διδασκαλίας της γλώσσας, τοπικές και διεθνείς συναντήσεις, εκθέσεις, διαλέξεις γενικού πολι­τιστικού ενδιαφέροντος και άλλες εκδηλώσεις.

Πρόεδροι του Ελληνικού Εσπεραντικού Συνδέσμου, από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα, έχουν διατελέσει οι: Ανακρέων Σταματιάδης, Ρωξάνη Μανούσου, Μαρία Ποντίκα, Κων/νος Κυριάκος, Μάνθα Χρήστου και Γεώργιος Δερμάτης.

                                     
                      Από τις εκδηλώσεις του Ελληνικού Εσπεραντικού Συνδέσμου
 

                                        

                                                                   Διάλεξη
                            (Πνευματικό Κέντρο Βόλου. Ομιλητής ο Κώστας Κυριάκος)

                                         

                                                         Σεμινάριο της γλώσσας.
                               (Διδάσκει, αριστερά πρώτος όρθιος, ο καθηγητής του
                                        Πανεπιστημίου της Σόφιας, Kunco Valev) 

                                       

                                                             Εκδρομή

                                       
                                                           Συνεστίαση

                               1987. Χορωδία Ελληνικού Εσπεραντικού Συνδέσμου.

                              

                       Συναυλία της χορωδίας στο φιλολογικό σύλλογο "Παρνασσός".

                               

                      Συμμετοχή της χορωδίας σε φεστιβάλ χορωδιών στην Κηφισιά.