Η Εσπεράντο είναι γλώσσα τεχνητή και γι' αυτό απαλλαγμένη από τους ιδιωματισμούς και τις όποιες ιδιαιτερότητες της ορθογραφίας και προφοράς των εθνικών γλωσσών.

 

Η απλή και λογική δομή της, οι συγκεκριμένοι, σαφείς και χωρίς εξαιρέσεις κανόνες της γραμματικής της, ο απλός και λογικός μηχανισμός της σύνθεσης των λέξεων την κάνουν εκπληκτικά εύκολη σε σύγκριση με οποιαδήποτε άλλη γλώσσα.

 

Η Εσπεράντο χρησιμοποιεί το λατινικό αλφάβητο και ως λατινογενής γλώσσα αντλεί το μεγαλύτερο μέρος του λεξιλογίου της από το λατινικό ριζολόγιο, ενώ χρησιμοποιεί επιλεκτικά και στοιχεία άλλων γλωσσών, όπως και αρκετά της ελληνικής γλώσσας.

 

Πρόκειται για γλώσσα εύηχηαπλή και εύκολη, που όμως είναι πλήρης όσο κάθε άλλη γλώσσα.

 

Το αλφάβητο της περιλαμβάνει 28 γράμματα, το καθένα από τα οποία (με την εξαίρεση ενός) έχει μία και μόνη προφορά, που τη διατηρεί πάντα αμετάβλητη, ανεξάρτητα από τη θέση του στη λέξη.

 

Αφού λοιπόν σε κάθε φθόγγο αντιστοιχεί ένα, πάντα το ίδιο, γράμμα, δεν τίθεται καν θέμα προφοράς, κάθε λέξη διαβάζεται έτσι όπως γράφεται.

 

Αν ληφθεί υπ' όψιν ακόμα, ότι όλες οι λέξεις τονίζονται πάντα στην ίδια συλλαβή, την παραλήγουσα, αντιλαμβάνεται κανείς ότι στο πρώτο κι όλας μάθημα, αμέσως μόλις ο σπουδαστής της γλώσσας μάθει το αλφάβητο, ξέρει και να διαβάζει και να γράφει χωρίς καμία δυσκολία.

 

Όλη η γραμματική της γλώσσας περιλαμβάνεται σε 16 μόνο σαφείς, απλούς και χωρίς εξαιρέσεις κανόνες.

 

Γραμματικά γένη δεν υπάρχουν, υπάρχουν μόνο τα φυσικά γένη, δηλαδή κάθε λέξη που εκφράζει αρσενική ύπαρξη είναι γένους αρσενικού, κάθε λέξη που εκφράζει θηλυκή ύπαρξη είναι γένους θηλυκού και κάθε άλλη λέξη είναι γένους ουδέτερου.

 

Υπάρχει ένα μόνο άρθρο, ίδιο και για τα τρία γένη, για όλες τις πτώσεις και για τους δύο αριθμούς.


Όλα τα ουσιαστικά, όπως και όλα τα επίθετα, και όλα τα επιρρήματα, έχουν από μία μόνο κατάληξη, ενώ όλοι οι χρόνοι του ρήματος σχηματίζονται με τρεις μόνο διαφορετικές καταλήξεις.

 

 Όλα αυτά τα βασικά στοιχεία, που σε κάθε άλλη γλώσσα αποτελούν αντικείμενο πολύχρονης σπουδής και μελέτης, στην Εσπεράντο είναι τόσο απλά και λογικά, ώστε μαθαίνονται στα πρώτα 4-5 μαθήματα (Βλ. Μαθήματα Εσπεράντο).

 

Το λεξιλόγιο της Εσπεράντο είναι το ίδιο πλούσιο, όσο το λεξιλόγιο όλων των λατινογενών γλωσσών, έτσι κάθε τι που μπορεί κανείς να εκφράσει σε οποιαδήποτε εθνική γλώσσα, μπορεί να το εκφράσει και στην Εσπεράντο.