Εισαγωγικά

Η Εσπεράντο έχει μέχρι σήμερα επιδείξει μια πλουσιότατη, δεκάδων χιλιάδων τίτλων, λογοτεχνία. Πρόκειται για ένα τεράστιο πλήθος, μεταφρασμένων στην διεθνή γλώσσα, έργων, κάθε προέλευσης και θέματος αλλά και για ένα πολύ μεγάλο αριθμό πρωτότυπων στην Εσπεράντο λογοτεχνικών έργων μεγάλης αξίας.

Προικισμένοι εσπεραντιστές, κορυφαίοι λογοτέχνες στις χώρες τους, έγραψαν αξιόλογα έργα στην Εσπεράντο, όπως οι: Βασίλι Εροσένκο (μεγάλος Ρώσος ποιητής), Φατίχ Αμιρχάν (κορυφαίος Τάταρος συγγραφέας), Λι Φεϊγκάν (σύγχρονος σπουδαίος Κινέζος συγγραφέας, υποψήφιος για το Νόμπελ το 1991), Ίστβαν Νέμερε (σύγχρονος κορυφαίος Ούγγρος συγγραφέας), Ντουν Καρμ (εθνικός ποιητής Μάλτας), Χάρι Άνταμσον (Εσθονός εθνικός ποιητής), Χάρι Χάρισον (σύγχρονος Αμερικανός συγγραφέας έργων επιστημονικής φαντασίας) κ.ά.

Έχουν μεταφραστεί στην Εσπεράντο ιερά κείμενα (Αγία Γραφή, Κοράνι, βραχμανικά, βουδιστικά κ.ά.), εθνικά έπη (Ιλιάς, Οδύσσεια, Καλεβάλα, Χου Μι Τσονγκ Ουμ κ.ά.) και τεράστιος αριθμός λογοτεχνικών έργων, των κορυφαίων όλων των χωρών και όλων των εποχών. Από τους Έλληνες κλασικούς (Όμηρος, Σοφοκλής, Αισχύλος, Ευριπίδης, Πλάτων, Αριστοφάνης κ.ά.) και τους κορυφαίους Λατίνους (Κικέρων, Βιργίλιος, Οβίδιος κ.ά.) μέχρι τους σύγχρονους μεγάλους των γραμμάτων. Ενδεικτικά και τυχαία αναφέρονται οι πιο γνωστοί, όπως: Τολστόι, Ντοστογιέφσκι, Πούσκιν, Γκογκόλ, Κορολένκο, Ταγκόρ, Λάγκερλεφ, Σαίξπηρ, Γκαίτε, Σίλερ, Χάινε, Θερβάντες, Λόρκα, Θέλα, Ουάιλντ, Ντίκενς, Ουγκώ, Βερν, Μποντλέρ, Σιένκιεβιτς, Πόε, Φόκνερ, Αλμέιντα, Λόντον , Έρασμος, Σπινόζα, Καγιάμ, Αμάντο, Μπόρχες, Μπότεφ, Μπαλζάκ κ.ά. Φυσικά έχουν μεταφραστεί οι μυθοποιοί όλων των εποχών (Αίσωπος, Λαφοντέν, Άντερσεν, Γκριμ, Φενελόν κ.ά.) μέχρι και τα σύγχρονα, διάσημα σ' όλο τον κόσμο κόμικς (Τεν-Τεν, Αστερίξ κ. ά.). Έχουν μεταφραστεί, επίσης, τα σημαντικότερα έργα του παγκοσμίου θεατρικού ρεπερτορίου.

Πολλοί, ευρωπαϊκοί κυρίως, εσπεραντικοί θεατρικοί θίασοι, επαγγελματικοί και ερασιτεχνικοί, έχουν να επιδείξουν αξιόλογες θεατρικές επιτυχίες, σε παραστάσεις που γίνονται στην Εσπεράντο, συνήθως στη διάρκεια διεθνών συναντήσεων και συνεδρίων. Στις συναντήσεις αυτές, είναι πάντα εντυπωσιακή η παρουσία των εσπεραντικών χορωδιών, μουσικών συγκροτημάτων κλασικής και ροκ μουσικής, θιάσων κουκλοθέατρου, θεάτρου σκιών κ. ά.