Εκπαίδευση και επιστήμες

Από τα πρώτα χρόνια της ύπαρξής της, η Εσπεράντο άρχισε να διδάσκεται σε σχολεία μερικών χωρών και με την πάροδο του χρόνου η διδασκαλία της επεκτάθηκε σ' ένα σημαντικό αριθμό σχολείων και πανεπιστημίων σε πολλές χώρες του κόσμου. Σύμφωνα με ανεπίσημη στατιστική, τα σχολικά τμήματα υπολογίζονται σε 5.000 το χρόνο. Αξιοσημείωτη είναι η πρόοδος, που παρουσιάζει τις τελευταίες δεκαετίες η εισαγωγή της Εσπεράντο, ως μαθήματος προαιρετικού ή υποχρεωτικού, στην ανώτατη εκπαίδευση. Σύμφωνα με στοιχεία του 1986, η Εσπεράντο διδάχθηκε σε 125 πανεπιστήμια, 28 χωρών απ' όλο τον πλανήτη. Το 1978, το "Διεθνές Γλωσσολογικό Συμπόσιο" σε ανακοίνωσή του ανέφερε ότι, "Η Εσπεράντο είναι η πιο κατάλληλη, ως ενδιάμεση γλώσσα, επίσης για την επιστήμη".

Καθηγητές της Εσπεράντο είναι επίσημα διορισμένοι σε περισσότερα από 50 πανεπιστήμια της Γαλλίας, Μεγ. Βρετανίας, Βουλγαρίας, Γερμανίας, Πολωνίας, Ολλανδίας, Ισπανίας, Κίνας κ.ά., ενώ έδρες διδασκαλίας της Εσπεράντο υπάρχουν σε 10 τουλάχιστον πανεπιστήμια. Τελευταία αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των σπουδαστών που επιλέγουν την Εσπεράντο και το παγκόσμιο γλωσσικό πρόβλημα ως θέμα πανεπιστημιακών διατριβών και διπλωματικών εργασιών. Με στοιχεία του 1990, αυτές υπερέβησαν τις 100 σε 26 χώρες.

Το συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον στην ανώτατη εκπαίδευση έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία εσπεραντικών κολεγίων, ινστιτούτων, τμημάτων κ.ά. σε διάφορα πανεπιστήμια. Το 1988, ιδρύθηκε στο Πεκίνο το "Διεθνές Εσπεραντικό Επιστημονικό-Τεχνικό Πανεπιστήμιο", με μοναδική γλώσσα την Εσπεράντο, και το 1990, το "Επιστημονικό-Τεχνικό Ινστιτούτο της Εσπεράντο", το οποίο τελεί υπό την αιγίδα του "Κινεζικού Τεχνικού Πανεπιστημίου". Επίσης, από το 1990, άρχισε να λειτουργεί στο πανεπιστήμιο Eötvös Loránd της Βουδαπέστης "Διεθνές Μεταπτυχιακό Τμήμα Συγκριτικής Γλωσσολογίας", με μοναδική γλώσσα σπουδών την Εσπεράντο.