Άρθρο της Λίντσεϋ Έβανς (Lindsey Evans) στο ηλεκτρονικό περιοδικό Café Babel (www.cafebabel.com)
Λονδίνο 20 Ιουνίου 2005.
Οι Μαλτέζοι αρχίζουν να μαθαίνουν μια ξένη γλώσσα από την ηλικία των πέντε ετών· στα ολλανδικά σχολεία διδάσκονται μέχρι και τέσσερις διαφορετικές ξένες γλώσσες· το 80% των Δανών γνωρίζει άπταιστα μία ξένη γλώσσα· και ερχόμαστε στους Βρετανούς…
Η πολύγλωσση επικοινωνία είναι το λάδι που λαδώνει τους τροχούς της διεθνούς συνεργασίας, κάνει δυνατή την διαπολιτιστική αλληλοκατανόηση και ενδυναμώνει τα αίσθημα της παγκόσμιας ιθαγένειας και επί πλέον βοηθά και στο παγκόσμιο εμπόριο. Άτομα με γλωσσικές ικανότητες έχουν καλύτερες προοπτικές εργασίας και, αν πιστέψουμε τα αποτελέσματα δύο βρετανικών πρακτορείων συνοικεσίων, περισσότερες ερωτικές κατακτήσεις και μεγαλύτερο αυτοσεβασμό. Τι περισσότερο θέλεις για να γίνεις πολύγλωσσος;
Στην Ευρώπη όπου η εκμάθηση ξένων γλωσσών ποικίλει από περιοχή σε περιοχή η προώθηση της εκμάθησης ξένων γλωσσών έχει μεγάλη προτεραιότητα. Το 2002 το Ευρωπαϊκό Συνέδριο της Βαρκελώνης εξέδωσε ψήφισμα για την ανάγκη «βελτίωσης των βασικών δεξιοτήτων και ειδικότερα με την εκμάθηση τουλάχιστον δύο ξένων γλωσσών από πολύ μικρή ηλικία». Η ηλικία για την έναρξη εκμάθησης ξένων γλωσσών ποικίλει από την ηλικία των πέντε ετών στις Κάτω Χώρες έως την ηλικία των ένδεκα ετών στο Ηνωμένο Βασίλειο· υπάρχουν διαφορές στις γλώσσες που προσφέρονται για εκμάθηση, την χρονική διάρκεια εκμάθησης και τον βαθμό ως προς τον οποίο αυτή η εκμάθηση είναι υποχρεωτική ή όχι. Για παράδειγμα, τα σουηδικά δευτεροβάθμια σχολεία έχουν ένα εκλεκτικό σύστημα βαθμολογίας, το οποίο επιτρέπει στους μαθητές να καθορίσουν μόνοι τους την διάρκεια και τον βαθμό διδασκαλίας στο πρόγραμμά τους. Το εκπαιδευτικό σύστημα άλλων χωρών έχει άλλες προδιαγραφές για την διδασκαλία ξένων γλωσσών.
Μια πρόσφατη έκθεση για την διδασκαλία γλωσσών στην Ευρώπη πιστοποιεί ορισμένες ενθαρρυντικές εξελίξεις και αποκαλύπτει ότι η πολυγλωσσία αναπτύσσεται. Η διδασκαλία μιάς τουλάχιστον ξένης γλώσσας είναι υποχρεωτική σχεδόν σε κάθε χώρα και η δεύτερη είναι επιθυμητή, αλλά προαιρετική. Η υποχρεωτική διδασκαλία αυξήθηκε περίπου κατά ένα έτος από το 1994. Επί πλέον πολλές χώρες ανταποκρίθηκαν θετικά στην πρόταση να περιλάβουν περιοδικά την διδασκαλία ξένων γλωσσών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση όπως το Βέλγιο, η Δανία, η Ελλάδα, η Αυστρία και η Ιταλία.
Πανευρωπαϊκά προγράμματα, όπως το COMENIUS, ενισχύουν και βοηθούν τις ανταλλαγές φοιτητών ξένων γλωσσών και συνεργασίες σχολών, που έφεραν μια ευρωπαϊκή διάσταση στην καθημερινή σχολική ζωή σε όλα τα σχολεία της Ευρωπαϊκής Ηπείρου, εξακολουθούν και σήμερα το έργο τους αδιάκοπα· στην ανώτερη εκπαίδευση το πρόγραμμα ΣΩΚΡΑΤΗΣ-ΕΡΑΣΜΟΣ επιβραβεύει τις γλωσσικές επιτεύξεις πανεπιστημιακών φοιτητών και διδακτικού προσωπικού.
Υπάρχει όμως μια ομάδα Ευρωπαίων που υποστηρίζει μεν την διάδοση της χρήσης ξένων γλωσσών, αλλά παραμένει αμετακίνητο στην χρήση μίας μόνο γλώσσας: της Αγγλικής.
Διατηρώντας την θέση της ως παγκόσμιας κοινής γλώσσας (lingua franca) η Αγγλική είναι η πλέον διαδεδομένη γλώσσα που διδάσκεται στην Ευρώπη καθώς και στον υπόλοιπο κόσμο. Σχεδόν το 90% των Ευρωπαίων μαθητών από Πολωνία μέχρι Πορτογαλία διδάσκονται την Αγγλική.
Αλλά τι επιπτώσεις έχει αυτό στους Άγγλους;
Δεν εκπλήσσει κανέναν το γεγονός ότι περίπου το ένα τρίτο των Ιρλανδών και των Βρετανών δεν γνωρίζουν καμία άλλη γλώσσα εκτός της Αγγλικής.
Η βρετανική απαξίωση στην εκμάθηση ξένων γλωσσών είναι περιβόητη. Αποκομμένοι στα νησιά τους δεν ασχολήθηκαν ποτέ με τις ξένες γλώσσες και καθώς η υπόλοιπη Ευρώπη μαθαίνει Αγγλικά για να επικοινωνήσει μαζί τους δεν δείχνουν καμία διάθεση να ασχοληθούν με τις ξένες γλώσσες.
Η διδασκαλία της Γαλλικής και της Γερμανικής, που ήταν οι πλέον διαδεδομένες γλώσσες στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Βρετανία, έχει περιορισθεί δραστικά και έχει σχεδόν εξαλειφθεί. Σε πανεπιστημιακό επίπεδο τα διάφορα εκπαιδευτικά ιδρύματα περιορίζουν τα διδακτικά τμήματα λόγω έλλειψης μαθητών, αλλά με αυτό τον τρόπο οι φοιτητές χάνουν τα προνόμια του προγράμματος ΕΡΑΣΜΟΣ γιατί δεν γνωρίζουν ξένες γλώσσες και δεν μπορούν να ζήσουν και να σπουδάσουν στο εξωτερικό.
Αν και η εθνική βρετανική γλωσσική πολιτική στρατηγική, που σχεδιάστηκε για να ελαττώσει την γλωσσική ανεπάρκεια των Βρετανών, έχει κατορθώσει να αυξήσει την εκμάθηση ξένων γλωσσών κατά 50% στα σχολεία, η ταυτόχρονη όμως νομοθετική διάταξη που δεν επιτρέπει την διδασκαλία ξένων γλωσσών σε άτομα κάτω των δεκατεσσάρων ετών υποσκάπτει την όλη προσπάθεια.
Τα πανεπιστήμια παραπονούνται ότι αυτό θα έχει αντίκτυπο στην εισαγωγή φοιτητών σε αυτά και τελικά θα περιορίσει την παραγωγή διδασκάλων ξένων γλωσσών.
Ποιος θα διδάξει τα παιδιά να μετρούν μέχρι το dix όταν δεν υπάρχει διδακτικό προσωπικό και η κυβέρνηση αναγκάζεται να δωροδοκεί τους φοιτητές με οικονομικές παροχές για να γίνουν δάσκαλοι ξένων γλωσσών;
Ήδη το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει αρκετούς δασκάλους που να έχουν τα προσόντα και τις ικανότητες να διδάξουν ξένες γλώσσες. Αντίθετα με το τι πιστεύουν γενικά, οι Βρετανοί είναι αδύνατον να αντιμετωπίσουν όλες τις προκλήσεις, επιχειρηματικές ή μη, μόνο με την Αγγλική. Η Ισαβέλλα Μουρ (Isabella Moor) διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Γλωσσών της Βρετανίας προειδοποιεί ότι η υποχώρηση της πολυγλωσσίας έχει σοβαρές επιπτώσεις: «Με το 70% των επιχειρήσεων να ασχολούνται με κάποιον τρόπο σε διεθνές επίπεδο η άποψη ότι η εκμάθηση ξένων γλωσσών είναι μόνο για “ακαδημαϊκή” χρήση είναι κοντόφθαλμη και καταστροφική για την οικονομία». Ο Ρότζερ Γουντς (Roger Woods) πρόεδρος του Πανεπιστημιακού Συμβουλίου Σύγχρονων Γλωσσών επιβεβαιώνει: «Οι εταιρείες αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι χάνουν πελάτες επειδή το προσωπικό τους δεν γνωρίζει ξένες γλώσσες».
Η ωφέλεια από την πολυγλωσσία στους ιδιώτες, στην οικονομία και στην διεθνή κοινωνία σαν σύνολο είναι αδύνατο να υποτιμηθούν και η Βρετανία χρειάζεται γλωσσική πολιτική που να καλύπτει αυτά τα πεδία.
Η Ευρώπη έχει λάβει το μήνυμα. Όσο για τους αγγλόφωνους, εάν όχι η επιθυμία να συμβαδίσουν με τους έμπειρους γλωσσομαθείς γείτονές τους, ίσως η βαθμιαία διαπίστωση ότι μειονεκτούν προσωπικά, επαγγελματικά και οικονομικά με το να επιμένουν στην χρήση μόνον της μητρικής τους γλώσσας, τους ξυπνήσει από τον γλωσσικό τους λήθαργο.
Περισσότερα:
http://education.guardian.co.uk/higher/artsandhumanities/story/0,,12241,1340878,00.html
http://europa.eu.int/comm/education/policies/lang/languages/index_en.html#most%20taught%20languages
http://education.guardian.co.uk/schools/story/0,,1344477,00.html
http://www.euractiv.com/article?_lang=EN&tcmuri=tcm:29-135575-16&type+interview
| 
