Όταν η Ρουθ Μολίν (Ruth Moline) αποφάσισε ότι ήθελε το χέρι του Σίντνεϋ Κάλμπερτ (Sidney Culbert) για πάντα, είπε τις τρεις μαγικές λέξεις, την φράση που θα έκανε την καρδιά του άνδρα της να φτερουγίσει και να πετάξει στα ουράνια:
«Δίδαξέ με Εσπεράντο».
Και με αυτό ο Σίντνεϋ έγινε δικός της.
Το ζευγάρι – αυτή ήταν καθηγήτρια στο γυμνάσιο της Τακόμας και αυτός ήταν επιφανής καθηγητής της γλωσσολογίας και της ψυχολογίας στο πανεπιστήμιο της πολιτείας της Ουάσιγκτον – έζησε ενωμένο για εβδομήντα χρόνια μέχρι τον θάνατο του Σίντνεϋ πριν από δύο εβδομάδες σε ηλικία ενενήντα ετών.
«Ήταν ένας θαυμάσιος άνθρωπος» λέει η ανιψιά του Τζόυς Μώρχεντ (Joyce Morehead), 50, από την Τακόμα. «Ένα πραγματικό πρότυπο».
Και δεν ήταν μόνο οι εγκυκλοπαιδικές του γνώσεις και η αφοσίωσή του στην θολή γλώσσα του 19ου αιώνα που τον έκαναν να ξεχωρίζει. Αν κοιτάξουμε στην ζωή του, λένε οι φίλοι του και η οικογένειά του, θα μας αποκαλυφθεί ένα πρόσωπο το οποίο έβλεπε τον κόσμο πάντοτε από την δική του σκοπιά (και, βέβαια, από την σκοπιά της Ρουθ επίσης).
Γιος οικοδόμου από το Μάιλς Σίτυ (Miles City) της Μοντάνας, ο Κάλμπερτ ήταν ένα ιδιαζόντως ευφυές παιδί. Όταν η οικογένειά του μετακόμισε στην Τακόμα το 1923, όταν ακόμα ήταν στην εφηβεία, κατασκεύασε ένα ραδιοφωνικό δέκτη βραχέων κυμάτων για να μπορούν αυτός και η αδελφή του η Μπέττυ (Betty) να παρακολουθούν τα νεώτερα για την υπερατλαντική πτήση του Τσαρλς Λίντμπεργκ (Charles Lindberg).
Εξέχων μαθητής στο Αθλητικό Γυμνάσιο (Stadium High School), αλλά απεχθανόμενος τον αθλητισμό, οργάνωνε τα παιδιά της γειτονιάς του και παρουσίαζε σαιξπηρικές παραστάσεις. «Παρουσίασε τον “Τίτο Ανδρόνικο” σε ηλικία 14 ετών» λέει ο ανιψιός του Τζων Τέρριεν (John Terrien), 53, από την Τακόμα, «και όλοι ήξεραν άπταιστα τον ρόλο τους».
Μετά την αποφοίτηση από το γυμνάσιο – όπου εκεί πρωτογνώρισε την Ρουθ – εργάσθηκε περιστασιακά στο Ταχυδρομείο και σε φορτηγά πλοία. Μόλις μάζευε αρκετά χρήματα, γραφόταν στα εξάμηνα του Κολλεγίου του Πάτζετ Σάουντ (Puget Sound College), όταν τελείωναν τα χρήματα επέστρεφε στην δουλειά.
Σε ένα από τα ταξίδια του με το φορτηγό πλοίο στην Βραζιλία ερωτεύθηκε την πορτογαλική γλώσσα και πολύ γρήγορα την μιλούσε άπταιστα. Γράφθηκε στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον και σπούδασε γλωσσολογία και ψυχολογία, ειδικευόμενος στην μελέτη της αντίληψης. Παρέκαμψε τις πτυχιακές εξετάσεις και πήγε απ’ ευθείας για το διδακτορικό του.
Τελείωσε τις πανεπιστημιακές του σπουδές το 1950 και βρήκε εργασία στην εκπαίδευση. «Έλεγε πάντα ότι δεν πήγε για πτυχιακά γιατί δεν είχε χρήματα» μας λέει η Μώρχεντ.
Παράλληλα με όλα αυτά άνθισαν οι δύο του έρωτες: η Εσπεράντο και η Ρουθ.
Δημιούργημα του Δρ Λ. Λ. Ζάμενχωφ, ενός Πολωνού γιατρού, η Εσπεράντο πρωτοπαρουσιάσθηκε το 1887 ως παγκόσμια δεύτερη γλώσσα που θα επέτρεπε την ελεύθερη επικοινωνία όλων. Απλή στην εκμάθηση, με απλούς ήχους για όλα τα γράμματα και απλό συντακτικό χαρακτηρίσθηκε ως ευφυής, αλλά ποτέ δεν διαδόθηκε ευρέως.
Ένα μέρος όμως στο οποίο ρίζωσε ήταν το σπιτικό των Κάλμπερτ. Η Ρουθ, λένε συγγενείς, μοιραζόταν το πάθος του Σίντνεϋ για την γλώσσα και της άρεσε να λέει ότι τον κατέκτησε όταν του ζήτησε να της την διδάξει.
Ο Κάλμπερτ αγαπούσε τους 16 συγκεκριμένους και χωρίς εξαιρέσεις κανόνες της Εσπεράντο. Για παράδειγμα, όλα τα ουσιαστικά λήγουν σε –o και όλα τα επίθετα λήγουν σε –a.
«Μας την δίδαξαν όταν ήμασταν μικροί» λέει ο Τέρριεν, ο οποίος μαζί με την αδελφή του Τζόυς ζούσαν λίγο πιο κάτω στον ίδιο δρόμο με τον θείο τους. «Την γνωρίζαμε τότε, αλλά τώρα την έχουμε ξεχάσει».
Οι Κάλμπερτ ήταν ένα ασυνήθιστο ζευγάρι. Άτεκνοι, είχαν αφοσιωθεί στα ανήψια τους. Τους άρεσε ο χορός και τα ταξίδια. Στις δημόσιες εμφανίσεις τους ντύνονταν συντηρητικά. Ο Σίντνεϋ με σπορ σακάκι και κλειστό πουκάμισο με γυριστό γιακά, η Ρουθ με κάποιο φόρεμα σε έντονο χρώμα και κλασικό στυλ. «Ποτέ δεν τον είδα με τζιν» λέει η Μώρχεντ.
Πολύ σπάνια δεν πήγαιναν για χορό τα βράδια του σαββατοκύριακου στο - κλειστό σήμερα - «Top of the Ocean» στην Τακόμα. Η Ρουθ έλεγε πάντοτε ότι δεν θα είχαν ποτέ παντρευτεί – ζούσαν ήδη μαζί για 20 χρόνια - αν σε ένα τους ταξίδι το 1958 δεν τους είχαν αρνηθεί κοινή καμπίνα στο υπερωκεάνιο Βασίλισσα Ελισσάβετ ΙΙ (Queen Elizabeth II) επειδή δεν ήσαν παντρεμένοι.
«Της άρεσε να το διηγείται» λέει η Μώρχεντ. «Έκαναν ό,τι τους άρεσε».
(Ενενήντα δύο χρονών σήμερα η Ρουθ δεν μπόρεσε να μας μιλήσει για το περιστατικό αυτό λόγω της εύθραυστης υγείας της)
Με το πέρασμα του χρόνου ο Κάλμπερτ εξελίχθηκε στον πλέον εξέχοντα στις ΗΠΑ γλωσσολόγο και για 30 χρόνια συνέτασσε την σελίδα «Κύριες Γλώσσες του Κόσμου» (Principal Languages of the World) στο World Almanac.
Ο πρώην φοιτητής του Τζην Γκάρντλιν (Gene Gardlin) μας είπε ότι ποτέ δεν συνάντησε άλλον καθηγητή σαν αυτόν.
«Η διάνοιά του ήταν απίστευτη» λέει ο Γκάρντλιν, ο οποίος παρακολούθησε και το μάθημα της ψυχολογίας της αντίληψης ανάμεσα στα άλλα μαθήματα που είχε με τον Κάλμπερτ. «Ήταν πνευματώδης και δεν τον άκουσα ποτέ να μιλάει άσχημα για κανέναν από τότε που τον γνώρισα το 1958».
Ήταν γνωστός για την ευφράδειά του σε είκοσι γλώσσες, αλλά αυτή που τον είχε κατακτήσει ήταν η Εσπεράντο.
Δεν ήταν μόνον γνωστός παγκοσμίως για τις σπουδές του στην Εσπεράντο - όταν πέθανε χιλιάδες συλλυπητήρια μηνύματα κατατέθηκαν στο διαδίκτυο σε εσπεραντικούς διαδικτυακούς τόπους παγκοσμίως -, αλλά στο σπίτι του οι φάκελοι του είχαν εσπεραντικές ονομασίες. Ακόμα και το αυτοκίνητό του είχα πινακίδα κυκλοφορίας «SALUTON» που σημαίνει «Γεια σου». Με τον ίδιο χαιρετισμό απαντούσαν, αυτός και η Ρουθ, στο τηλέφωνο κάθε φορά που κάποιος τους καλούσε. Στο σπίτι τους δεν μιλούσαν αγγλικά εκτός και αν είχαν παρέα που δεν γνώριζε Εσπεράντο.
«Ήταν θαυμάσιος» μας είπε ο Λες Κερρ (Les Kerr) ο οποίος μαζί με την σύζυγό του και την κόρη του έμαθαν την Εσπεράντο από τον Κάλμπερτ. «Ένας υπέροχος άνθρωπος».
Για τους εσπεραντιστές που κρέμονταν σε κάθε του λέξη – ακόμα και για αυτούς που δεν τον ήξεραν καλά – ήταν κάτι περισσότερο: «fidela, sincera subtenanto de internacia komunikado kaj amikeco».
Μεταφρασμένο στην γλώσσα που προτιμούσε λιγότερο (αγγλικά) σημαίνει «ένας πιστός και ειλικρινής υποστηρικτής της διεθνούς επικοινωνίας και φιλίας».
Μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον συγγραφέα του άρθρου στο τηλέφωνο 206 4488140 ή στο www.mikelewisseattlepi.com
| 
